15 ปี “บ้านปลา SCGC” ความร่วมมือเพื่อฟื้นระบบนิเวศทะเลไทย เพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพ สร้างรายได้ชุมชน

วันทะเลโลก 8 มิถุนายน 2569 : ครั้งหนึ่ง “ทะเลไทย” เคยเต็มไปด้วยความอุดมสมบูรณ์ของสัตว์น้ำและวิถีชีวิตชุมชนประมงริมชายฝั่ง แต่เมื่อทรัพยากรทางทะเลเริ่มเสื่อมโทรม ความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตใต้ทะเลค่อย ๆ ลดลง ตลอดระยะเวลา 15 ปี นวัตกรรม “บ้านปลา SCGC” ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งในการฟื้นฟูระบบนิเวศทางทะเลของไทย ที่ช่วยเพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพและฟื้นคืนความอุดมสมบูรณ์ให้กับระบบนิเวศชายฝั่ง พร้อมสร้างความร่วมมือระหว่างชุมชนประมง ภาครัฐ ภาคการศึกษา นักวิจัย และจิตอาสาทั่วประเทศ เพื่อร่วมกัน “คืนชีวิต” ให้ทะเลไทยกลับมาอุดมสมบูรณ์อีกครั้ง

ฟื้นความหลากหลายทางชีวภาพ สร้างสมดุลใหม่ให้ทะเลไทย

หัวใจสำคัญของ “บ้านปลา SCGC” คือการสร้างพื้นที่อยู่อาศัยและแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำใต้ทะเล เพื่อฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity) และช่วยสร้างสมดุลของระบบนิเวศทางทะเลอย่างยั่งยืน จากการสำรวจโดยภาควิชาวิทยาศาสตร์ทางทะเล คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในพื้นที่ศึกษาชายฝั่งจังหวัดระยองพบว่า ความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตทางทะเลเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยในปี 2568 พบสิ่งมีชีวิตทางทะเลมากถึง 284 ชนิด เพิ่มขึ้นจาก 174 ชนิด ในปี 2565 โดยเฉพาะปลาเศรษฐกิจเพิ่มขึ้นเกือบ 3 เท่า จาก 10 ชนิด ในปี 2561 เป็น 28 ชนิด ในปี 2568 สะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศที่กลับคืนมาอย่างชัดเจน รวมทั้งสร้างความมั่นคงทางอาหารให้คนไทยมีอาหารทะเลบริโภคอย่างเพียงพอในระยะยาว

ความโดดเด่นของบ้านปลา คือการออกแบบรูปทรงของบ้านปลาให้มีช่องโพรงหลากหลายขนาด เอื้อต่อการอยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตทุกระดับในห่วงโซ่อาหาร ตั้งแต่แพลงก์ตอน สัตว์เกาะติด สัตว์น้ำวัยอ่อน ไปจนถึงสัตว์น้ำเศรษฐกิจและปลาต่าง ๆ ทำให้เกิดระบบนิเวศที่เชื่อมโยงกันอย่างสมบูรณ์ ทั้งหมดนี้สะท้อนว่า บ้านปลา SCGC เป็น “ระบบนิเวศขนาดย่อม” ที่ช่วยให้สิ่งมีชีวิตทางทะเลกลับมาเติบโตและขยายพันธุ์ได้อีกครั้ง

จากการฟื้นฟูทะเล สู่การสร้างรายได้ให้ชุมชนประมง

เมื่อความอุดมสมบูรณ์ของทะเลกลับมา วิถีชีวิตของชุมชนประมงพื้นบ้านก็เริ่มฟื้นตัวตามไปด้วย ชาวประมงสามารถจับสัตว์น้ำใกล้ชายฝั่งได้มากขึ้น ลดระยะทางและเวลาในการออกเรือ ช่วยลดต้นทุนน้ำมัน และสร้างรายได้ที่มั่นคงมากขึ้นให้ครอบครัว สร้างรายได้ให้กับกลุ่มประมงเรือเล็กกว่า 500 ครอบครัว

ความร่วมมือจากทุกภาคส่วน สู่การดูแลทะเลอย่างยั่งยืน

อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่ทำให้บ้านปลา SCGC ประสบความสำเร็จ คือการทำงานร่วมกันจากทุกภาคส่วน ทั้งสำนักงานทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กลุ่มประมงพื้นบ้าน หน่วยงานภาครัฐ นักวิชาการจากมหาวิทยาลัย รวมถึงเครือข่ายจิตอาสาทั่วประเทศกว่า 42,000 คนในการวางบ้านปลาครอบคลุมพื้นที่ชายฝั่งจังหวัดระยอง ชลบุรี จันทบุรี ตราด และระนอง

ร่วมส่งต่อ “อนาคตของมหาสมุทร” ในวันทะเลโลก 2569

ในโอกาส “วันทะเลโลก” ซึ่งตรงกับวันที่ 8 มิถุนายนของทุกปี โดยในปีนี้ สำนักงานทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่ 1 จัดขึ้นภายใต้แนวคิด “Our Ocean, Our Future สู่อนาคตของมหาสมุทร คือ อนาคตของเรา” โดย SCGC ได้ร่วมสนับสนุนและรับมอบเกียรติบัตร โดยมี นายกัฬชัย เทพวรชัย รองผู้ว่าราชการจังหวัดระยอง เป็นประธานในพิธี ณ ชายหาดแหลมเจริญ จ.ระยอง อ่านข่าวเพิ่มเติม